ADHD to zaburzenie, które powszechnie kojarzone jest z dziećmi. Stereotyp rysuje nam chłopca lub dziewczynkę, którzy nie słuchają, są rozproszeni i nadpobudliwi ruchowo. Okazuje się jednak, że problem ten dotyka również dorosłych, choć dopiero niedawno zaczęto mówić o tym coraz głośniej. U wielu osób dorosłych można zdiagnozować ADHD, choć jego początki zawsze sięgają wieku dziecięcego. Jakie są symptomy zaburzenia u dorosłych? Jakie wyzwania dla codziennego funkcjonowania niesie ze sobą ADHD i w jaki sposób można sobie z nim poradzić? Odpowiedzi znajdziesz w tym artykule.

Kliniczny obraz ADHD u dorosłego człowieka

ADHD to zaburzenie, którego pierwsze oznaki pojawiają się już w dzieciństwie. Według międzynarodowych statystyk około ośmiu procent dzieci cierpi na zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. W związku z tym powszechnie uważa się, że problem dotyczy głównie dzieci, a objawy stają się widoczne, gdy rozpoczynają one naukę (w wieku 5-10 lat). Nic bardziej mylnego, bo o ile sygnały u części dzieci słabną wraz z wiekiem (na co wpływ ma podjęta terapia), o tyle aż 75% jednostek z ADHD nie wyrasta z tego zaburzenia. Wówczas mówimy już o ADHD u dorosłych. Co więcej, sytuację komplikuje brak szerokiej świadomości społecznej w tej kwestii. W Polsce jest coraz więcej specjalistów potrafiących trafnie diagnozować i pracować z osobami z tym zaburzeniem.

ADHD u dorosłych – jak sprawdzić, czy jest się chorym?

ADHD u dorosłych może manifestować się inaczej niż u dzieci, choć podstawowe symptomy pozostają zbliżone. Diagnozowanie ADHD w dorosłości jest jednak bardziej skomplikowane, ponieważ objawy często nakładają się na inne zaburzenia, które bywają przypisywane stresowi lub problemom osobowościowym. Ważne jest również, że ADHD może mieć różne symptomy u różnych osób. Ponadto inaczej wygląda u kobiet, a inaczej u mężczyzn. U pań o wiele aktywniejszym objawem staje się nadaktywność myślowa. Panowie z kolei wykazują większą tendencję do nadpobudliwości ruchowej. Oto główne objawy ADHD u dorosłych:

1. Trudności w organizacji dnia – cierpiącym na ADHD często brakuje umiejętności organizacyjnych. Osoby te nie radzą sobie z zarządzaniem czasem, planowaniem czynności czy realizowaniem zamierzonych celów, co dodatkowo obarcza je psychicznie.

2. Problemy z koncentracją – dorośli z ADHD łatwo się rozpraszają, nie potrafią skupić uwagi na zadaniu i często stosują multitasking.

3. Nadpobudliwość – Choć rzadziej objawia się nadmierną aktywnością fizyczną, może przybierać formę wewnętrznego niepokoju i rzutować na jakość wypoczynku.

4. Konieczność ciągłego ruchu – chory nie potrafi usiedzieć w miejscu, ma silną potrzebę ruszania się.

5. Nawyki ruchowe – osoby dorosłe z ADHD nadal mogą obgryzać paznokcie czy tupać nogami ze złości – zupełnie jak dzieci.

6. Wybuchowość – Osoby z ADHD nierzadko podejmują impulsywne decyzje, miewają problemy z kontrolowaniem emocji, często przerywają innym czy nawet dokonują spontanicznych zakupów.

7. Problemy z pamięcią – trudności w zapamiętywaniu umówionych spotkań, ważnych dat czy codziennych obowiązków są powszechne u dorosłych z ADHD.

8. Problemy natury emocjonalnej – u osób borykających się z tym zaburzeniem występuje niska samoocena oraz frustracja związana z niespełnianiem oczekiwań. Pojawiają się także problemy w relacjach międzyludzkich, częste zmiany nastroju czy stany apatii.

9. Prokrastynacja – odkładanie zadań na później celem uniknięcia komplikacji to typowy objaw zaburzenia u osób dorosłych.

Nieleczone ADHD u dorosłych utrudnia codzienne funkcjonowanie

Typowe objawy ADHD u dorosłych powodują liczne trudności, które znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie. W życiu zawodowym problemy z koncentracją i organizacją mogą prowadzić do niekończenia projektów i napięć z przełożonymi. W związkach impulsywność i trudności w komunikacji stają się podstawowym źródłem konfliktów i wzajemnego niezrozumienia. Zarządzanie finansami również bywa wyzwaniem, ponieważ osoby z ADHD często podejmują impulsywne decyzje zakupowe i mają trudności z planowaniem budżetu. Dodatkowo organizowanie domowej przestrzeni i codziennych zadań może być przytłaczające, co prowadzi do poczucia chaosu w życiu. Te problemy razem tworzą skomplikowaną sieć wyzwań, z którymi osoby z ADHD muszą się mierzyć każdego dnia.

Warto też pamiętać, że u kobiet ADHD wygląda nieco inaczej niż u mężczyzn. Ze względu na ludzką naturę panie są bardziej narażone na wystąpienie objawów psychicznych. Częściej dostają napadów lęku, nadmiernie starają się wszystko uporządkować i przemyśleć. Panowie z kolei znacznie częściej borykają się z nadpobudliwością ruchową – nie potrafią się uspokoić, czują narastającą potrzebę ruchu czy symulowania wielozadaniowości.

Jak leczyć ADHD u osoby dorosłej?

Leczenie ADHD u dorosłych zazwyczaj odbywa się pod opieką lekarza psychiatry, ponieważ wymaga ono szczegółowej diagnozy i stałej kontroli stanu psychicznego pacjenta. Psychiatra może przepisać odpowiednie leki oraz dostosować ich dawkowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta. W farmakoterapii ADHD u dorosłych najczęściej stosuje się leki tj.: Medikinet czy Concerta. Poprawiające obniżoną aktywność pewnych obszarów mózgu. Leki te mogą pomóc w skupieniu uwagi (wydłużyć czas skupienia uwagi), poprawić koncentrację i ograniczać zachowania impulsywne. Co więcej, leczenie zwykle obejmuje też psychoterapię – taką jak terapia poznawczo-behawioralna, terapia psychodynamiczna, terapia dialektyczno-behawioralna, a nawet coaching.

Nad ADHD u dorosłych da się pracować!

Najskuteczniejszą metodą leczenia ADHD u dorosłych jest kombinacja psychoterapii, psychoedukacji (na którą powinny też uczęszczać osoby z bliskiego otoczenia chorego) oraz leków przepisywanych przez psychiatrę. Choć radzenie sobie z zaburzeniem może być trudne i długotrwałe, współpraca z terapeutą oraz zrozumienie swoich emocji mogą znacząco poprawić jakość życia osoby dorosłej z ADHD, czyniąc je bardziej zrównoważonym i w pełni satysfakcjonującym.